Rezerwat Niebieskie Źródła

rezerwat-niebieskie-zrodla

Rezerwat przyrody Niebieskie źródła utworzony został w 1961 roku na powierzchni 29 ha, celem ochrony malowniczych źródeł krasowych o błękitnym zabarwieniu i zachowaniu ostoi licznych gatunków ptaków. Rezerwat Niebieskie Źródła to trzy wywierzyska oddzielone od siebie wyspą. W każdym z tych miejsc pulsuje obok siebie po kilkanaście źródeł. Drgający piasek, widziany przez taflę wody posiada niepowtarzalną barwę o różnych odcieniach, zależnie od warunków pogody, wysokości słońca. Zabarwienie wody w lejach źródlanych spowodowane jest czynnikami fizykochemicznymi. Czysta, przefiltrowana woda, pochłania promienie czerwone, natomiast przepuszcza promienie niebieskie i zielone. Barwa wody źródeł jest więc tylko refleksem świetlnym.

W latach 1994 – 1997 przeprowadzono renaturyzację Rezerwatu Niebieskie Źródła, której celem było zapobieżenie spadkowi wydajności źródeł i usunięcie namułów dennych. Dzięki finansowaniu prac przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – Piotrków Trybunalski, Fundację EkoFundusz – Warszawa, Okręgową Dyrekcję Gospodarki Wodnej – Warszawa, Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Tomaszów Mazowiecki, został zachowany unikalny obiekt przyrodniczy. W 2009 roku zaczęto realizację projektu: Modernizacja infrastruktury ograniczającej nadmierną presję turystów w Rezerwacie Niebieskie Źródła, współfanansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007 – 2013.

Pierwsze wzmianki pisane o „Niebieskich Źródłach” – nazywanych w przeszłości także „Modrym Stokiem”, „Modrymi Wodami”, „Źródłem Niebieskim”, „Błękitną Wodą”, „Jeziorem Błękitnym”, „Kolorowymi Źródłami” i „Błękitnymi Źródłami” – pochodzą z połowy XVIII wieku. Wtedy to u ujścia źródeł stał młyn, do którego później dobudowano karczmę, nazwaną od nazwiska młynarza „Utratą”. Źródlany młyn istniał do września 1939 roku. Źródła te od dawna uznawano za cud natury. Sławiono ich piękno w legendzie i poezji. Urodę „Niebieskich Źródeł” podziwiało i opisywało wielu znanych podróżników i wybitnych badaczy przyrody. Gościli tu również władcy i dostojnicy, a wśród nich car Mikołaj II. Wodzie z tych źródeł przypisywano także właściwości lecznicze. Na początku XX wieku planowano tutaj urządzić leczniczy kurort. W tym czasie mieszkańcy pobliskiej Brzustówki zajęli się zarobkowym czerpaniem wody z „Niebieskich Źródeł”, w którą zaopatrywali znaczną część Tomaszowa Mazowieckiego. Źródlani woziwodowie posługiwali się drewnianym żurawiem (później ręczną ągjppą) oraz konnymi beczkowozami.

Jednocześnie planowano wykorzystanie „Niebieskich Źródeł” dla zaopatrzenia w wodę mieszkańców Łodzi. Projekt, opracowany w 1909 roku przez angielskiego inżyniera Wiliama H. Lindley’a, zakładał m. in. wywiercenie studni głębinowych bezpośrednio przy wywierzysku źródeł. Ostatecznie projekt ten zrealizowano (w zmodyfikowanej formie) w 1955 roku poprzez zbudowanie obok „Niebieskich Źródeł” ujęcia wody, czerpanej dla Łodzi z rzeki Pilicy. W latach 30. XX w. władze Tomaszowa Maz. podjęły próbę przekształcenia „Niebieskich Źródeł” w park turystyczno – przyrodniczy. W tym celu usypano groblę i wykopano sztuczne kanały, oddzielające trzy duże wyspy. Prace te przerwał wybuch II wojny światowej. Niemieccy okupanci zamierzali urządzić na „Niebieskich Źródłach” ośrodek wypoczynkowy dla żołnierzy urlopowanych z frontu, budując m. in. pomost widokowy nad wywierzyskiem oraz drewniane kładki. Przygotowując się do obrony przed ofensywą Armii Czerwonej na linii Pilicy Niemcy wycięli znaczną część drzewostanu „Niebieskich Źródeł”.

W wyniku usilnych zabiegów łódzkich i tomaszowskich miłośników przyrody w 1954 roku rozebrano pomost i kładki, likwidując tym samym dostęp na wyspy z korzyścią dla źródlanej flory i fauny. Starania te doprowadziły również do włączenia w 1959 roku „Niebieskich Źródeł” do Tomaszowa Maz. w wyniku korekty granic ówczesnych województw: kieleckiego i łódzkiego. Ukoronowaniem tych działań było formalne utworzenie w 1961 roku Rezerwatu Przyrody „Niebieskie Źródła”, co zaowocowało większą troską i dbałością o to piękne i unikatowe w skali europejskiej zjawisko przyrodnicze.

Na podstawie materiałów ścieżki dydaktycznej: Rezerwat Niebieskie Źródła

Zapraszamy do zwiedzania Rezerwatu Niebieskich Źródeł, jak i również całej okolicy ziemi tomaszowskiej z naszym biurem. Oferujemy wyjazdy indywidualne, rodzinne i grupowe. Od ponad 20 lat obsługujemy i organizujemy wycieczki do Tomaszowa Mazowieckiego dla szkół, zakładów pracy, instytucji państwowych i prywatnych.

Pin It

Brak możliwości komentowania.